Yozgat Çayıralan İlçe Merkezi – Detaylı Rehber

Genel Bakış

"Yeşil Anadolu" ilçelerinden biri olarak anılan Çayıralan, Akdağ Ormanları ile çevrili, doğal güzellikleri ve tarihi dokusuyla öne çıkan sakin bir Anadolu yerleşimidir .

Nerede?

Çayıralan, Yozgat il merkezinin güneydoğusunda, İç Anadolu Bölgesi'nde konumlanmıştır. İlçe toprakları, Türkiye'nin coğrafi merkezine yakın bir noktada yer alır . İlçe sınırları:

• Doğusunda: Akdağlar

• Batısında: Gevencik Dağı

• Kuzeybatısında: Beydağı ile çevrilidir .

• Yüzölçümü: 995 km² 

• Rakım: 1.359-1.500 metre 

• Posta kodu: 66600

• Alan kodu: 0354

• Plaka kodu: 66

Ulaşım:

• Karayolu: Yozgat, Sivas ve Kayseri gibi çevre illere kara yoluyla bağlanır.

• Toplu Taşıma: Yozgat merkezden ilçeye minibüs ve otobüs seferleri bulunmaktadır.

Nüfus

Çayıralan'ın nüfusu yıllar içinde azalma eğilimi göstermektedir. 2025 yılı TÜİK verilerine göre ilçe nüfusu 11.777 kişidir .

İlçe nüfusu, 1997 yılındaki 25.958 seviyesinden günümüzde yaklaşık 11.777 seviyesine gerilemiştir. Nüfusun büyük bir kısmı kırsal mahalle ve köylerde yaşarken, ilçe merkezinde yaklaşık 5.400 kişi yaşamaktadır .

Tarihi

Çayıralan'ın tarihi, Dulkadiroğulları Beyliği dönemine kadar uzanır . Beyliğin hükümdarı Sultan Alaüddevle Bozkurt Bey (1479-1515), Akdağ-Çayıralan bölgesinde Kılınç Abdal Zaviyesi'ni yaptırmıştır .

Osmanlı Dönemi

• 1515 yılında Turnadağ Muharebesi ile bölge Osmanlı topraklarına katılmıştır .

• Osmanlı döneminde Akdağ Nahiyesi veya Akdağ Kazası olarak anılan ilçenin tarihi, Çerkeş Bey'e (Çerkez İsa Bey) kadar dayanır. Çerkeş Bey'in 1530 yılında yaptırılan türbesi, ilçenin en önemli tarihi simgesidir .

• İlçenin ilk yerleşimcileri, Oğuzların Bozok koluna bağlı Beğdili Boyu'nun Karalu Cemaati mensuplarıdır .

Cumhuriyet Dönemi

• 01.01.1948: 5071 sayılı kanun ile ilçe statüsü kazanmıştır .

Çayıralan'da Gezilecek Yerler

🏛️ Çerkez Bey Türbesi (Kümbet)

Yozgat'ın Çayıralan ilçesinde bulunan bu türbe, Bozok'ta 1542 yılında tımar sahibi, 1557-1558 yılında Kırşehir Sancak Beyi olan Çerkez Bey'e aittir . İlçenin en önemli tarihi eseri olan kümbet, Selçuklu mimarisinin izlerini taşır .

Özellikleri:

• Kümbetli Cami olarak tanınan caminin avlusunda, güneydoğusunda yer alır .

• Kare kaide üzerine sekizgen planlı, içten kubbeli, dıştan sivri külahlı bir yapıdır .

• Kitabesine göre türbe, Hicri 996 (Miladi 1587-1588) yılında yapılmıştır .

• Tamamı düzgün kesme taştan yapılmış olup, farklı renkte taşlarla süslenmiştir .

• 2005 yılında Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu tarafından tescil edilerek koruma altına alınmıştır .

🕌 Aşağı Camii (Selçuklu Camii)

İlçe merkezinde bulunan bu cami, eskiden bir medrese, mezarlık ve kümbetten oluşan bir kompleksin parçasıydı . Günümüzde medresenin yerine inşa edilen cami, halk arasında Aşağı Camii olarak bilinmektedir .

🌲 Akdağ Ormanları

İlçenin doğusunda yer alan Akdağlar, çam, meşe ve ladin türlerinden oluşan geniş orman alanlarıyla kaplıdır . Çayıralan, Yozgat ili genelinde ormanların en yoğun olduğu ilçelerden biridir (%43,76) . Doğa yürüyüşleri ve piknik için ideal alanlar sunar.

🏞️ Göletler

Doğal göllerin bulunmadığı ilçede, Yahyasaray Barajı ve İğdecik Barajı'nın göletleri, hem tarım alanlarının sulanmasında kullanılmakta hem de çevreye görsel bir zenginlik katmaktadır .

Coğrafya ve Doğal Yapı

Çayıralan arazisi genellikle dağlıktır. Doğuda Akdağlar, batıda Gevencik Dağı, kuzeybatıda ise Beydağı yer almaktadır . Vadilerle parçalanmış engebeli arazi, yer yer dalgalı düzlükler görünümüne kavuşur .

Başlıca Akarsular:

• Çayıralan Özü: İlçenin en önemli akarsuyudur .

• Kolları: Beypınarı ve Kayapınarı sularının birleşiminden oluşan Karacal Özü, Aşağı Tekke Deresi, Külekçi Suyu ve Dere Kemal .

İklim

Çayıralan'da karasal iklim hüküm sürer :

• Yazlar: Sıcak ve kurak geçer.

• Kışlar: Soğuk ve kar yağışlıdır.

• Akdağlar, ilçeyi sert rüzgarlara karşı korumaktadır .

Ekonomi

Çayıralan ekonomisi ağırlıklı olarak tarım, hayvancılık, arıcılık, fidancılık ve orman ürünleri imalatına dayalıdır .

Gurbetçi Ekonomisi: İlçe halkının büyük bir kesimi, başta Almanya, Avusturya, Hollanda, Belçika ve Fransa olmak üzere Avrupa ülkelerinde işçi olarak çalışmakta ve ilçe ekonomisine katkı sağlamaktadır .

Beyin Göçü: Birçok Çayıralanlı, büyük şehirlerde üniversite okuyarak Türkiye'nin çeşitli illerinde yaşamını sürdürmektedir .

Konaklama

Çayıralan'da konaklama seçenekleri sınırlıdır. Daha kapsamlı konaklama için Yozgat merkez tercih edilebilir.

Özet Bilgiler