Amasya Gümüşhacıköy İlçe Merkezi – Detaylı Rehber

Nerede?

Gümüşhacıköy, Amasya il merkezine yaklaşık 70 kilometre uzaklıkta, ilin kuzeybatısında konumlanmıştır. İlçe, doğuda Merzifon (20 km), batıda Çorum’un Osmancık ilçesi (40 km), güneyde Hamamözü (25 km) ve kuzeyde Samsun’un Vezirköprü ilçesi ile çevrilidir. Rakımı ortalama 810-819 metre olup, yüzölçümü 629 km²’dir.

Posta kodu: 05700
Alan kodu: 0358
Plaka kodu: 05

Ulaşım:

• Karayolu: İlçe, İstanbul’u Orta ve Doğu Karadeniz’e bağlayan devlet karayolu üzerinde yer alır. Merzifon’a 18 km, Osmancık’a 35 km, Hamamözü’ne 23 km mesafededir.

• Otobüs: Amasya, Merzifon ve çevre illerden ilçeye düzenli otobüs ve minibüs seferleri bulunmaktadır.

Nüfus

Gümüşhacıköy ilçesinin 2024 yılı verilerine göre toplam nüfusu 22.663 kişidir. Bu nüfusun 14.819’u ilçe merkezinde, 7.945’i ise köy ve beldelerde yaşamaktadır. 2007 yılı verilerine göre ise ilçe merkezi nüfusu 12.847, toplam ilçe nüfusu 25.632 olarak kaydedilmiştir. İlçeye bağlı 44 köy bulunmaktadır.

Tarihi

Gümüşhacıköy’ün tarihi, antik dönemlere kadar uzanır. Bilinen ilk sakinleri Kimmerler olan bölge, o dönemde "Kimmari" olarak adlandırılmıştır. M.S. 140 yıllarında ise bugünkü ilçe merkezi üzerinde Etonia adında bir şehir kurulmuştur. Bu şehir, Doğu Roma İmparatorluğu’nun gözde şehirlerinden biri olarak, Ankara’dan doğuya giden Roma yolu üzerinde önemli bir merkezdi.

Selçuklu ve Osmanlı Dönemi

Yöre, 11. yüzyılda Artu Bey tarafından ele geçirilmiştir. 14. yüzyıl sonlarında Sadreddin Artuk el-Kimmari tarafından imar edilen yerleşme, "Artıkova" ve "Artıkabat" adlarını almıştır. Gümüş yataklarına nazır olarak atanan Sadreddin Artuk'un torunu Hacı Ahmet Çelebi'den dolayı bölge "Hacıköy" olarak anılmaya başlanmış, 19. yüzyıl sonlarında ise Amasya sancağında Mecitözü’nün de Hacıköy olarak anılması nedeniyle ilçenin adı Gümüşhacıköy olarak değiştirilmiştir.

Köprülü Mehmet Paşa Camii (1660), ilçede Osmanlı döneminden kalan önemli yapılar arasındadır. Ayrıca, kentte bir Bedesten (kapalı pazar) bulunmaktadır. Tarihçi Halil İnalcık’a göre bedestenli şehirler uluslararası ticaret merkezidir ve Gümüşhacıköy, yüzyıllar boyunca Hindistan, İran ve Avrupa’dan gelen tüccarların uğrak noktası olmuştur. Bedestenin yanındaki Saat Kulesi de ilçenin simge yapılarındandır.

Önemli Tarihi Olaylar

Balkan Savaşları ve I. Dünya Savaşı sonrasında ilçe nüfusu büyük ölçüde azalmıştır. İngilizlerin Merzifon’a kadar ilerlediği dönemde, Gümüşhacıköy halkı geriye kalan kadın, çocuk ve gazilerle işgal girişimine direnerek ilçenin bağımsızlığını korumuştur.

Gümüşhacıköy’de Gezilecek Yerler ve Aktiviteler

🏛️ Tarihi ve Kültürel Mekanlar

• Bedesten ve Saat Kulesi: İlçenin eski ticaret merkezi olan bedesten, İpek Yolu üzerinde önemli bir durak noktasıydı. Yanındaki saat kulesi ile birlikte ilçenin simge yapılarındandır.

• Köprülü Mehmet Paşa Camii: 1660 yılında inşa edilen bu tarihi cami, ilçenin Osmanlı döneminden kalma en önemli eserlerinden biridir.

• Haliliye Medresesi: İlçenin kültürel çekirdeğinde yer alan tarihi medrese.

• Cumara ve Artıkabat Mahalleleri: İlçenin tarihini yansıtan, Artıkabat ve Cemare (günümüzde Cumara) gibi eski isimlerini taşıyan mahalleler, dar sokakları ve tarihi evleriyle ziyaret edilmeye değerdir.

🌿 Kültürel ve Manevi Hayat

Gümüşhacıköy, Anadolu Aleviliğinin canlı merkezlerinden biridir. İlçede 6 cemevi bulunmakta ve zakirlik geleneği yaşatılmaktadır.

Yerel Lezzetler

Gümüşhacıköy, kendine has mutfak kültürüyle de tanınır:

• Gümüşhacıköy Keşkeği: Bayram sabahlarının vazgeçilmez simgesi; arefe günü fırına verilir, bayram sabahı sofralarda yerini alır.

• Saçüstü Çöreği: Haşhaşlı, kat kat hamurla sac üzerinde pişirilen geleneksel ilçe lezzetidir.

Ekonomi

Gümüşhacıköy, Amasya ilinin tarım ve hayvancılık açısından önemli ilçelerindendir:

• Tarım: Başlıca ürünler şeker pancarı, buğday, arpa, tütün, soğan ve ayçiçeğidir.

• Elma Yetiştiriciliği: Akarsu boylarında başta elma olmak üzere çeşitli meyveler yetiştirilir.

• Tütün: Yüksek nitelikli basma tütünü ile ünlüdür, ilçede bir tütün basım evi bulunur.

• Leblebicilik: Geleneksel bir uğraş olarak günümüzde de önemini korumaktadır.

• Hayvancılık: Yaylalarda koyun, ovalık kesimlerde sığır beslenir.

• Sanayi: İlçede iki un fabrikası ve bir ip fabrikası bulunmaktadır.

Avantajları ve Dezavantajları

Avantajları:

• Tarihi ve kültürel zenginlik (Bedesten, Saat Kulesi, Köprülü Mehmet Paşa Camii)

• Anadolu Aleviliğinin canlı merkezlerinden biri olması

• Karadeniz Bölgesi’nin doğal güzelliklerine yakın konum

• Amasya, Merzifon, Osmancık ve Vezirköprü gibi şehirlere yakınlık

Dezavantajları:

• Amasya il merkezine 70 km uzaklıkta olması

• Amasya’nın diğer ilçelerine göre ekonomik olarak daha az gelişmiş olması

Özet Bilgiler

Özellik	Bilgi
Adı	Gümüşhacıköy
İlçe Statüsü	1892
Rakım	819 m
Yüzölçümü	629 km²
Nüfus (2024)	22.663
Posta Kodu	05700
Alan Kodu	0358
Plaka Kodu	05
Uzaklık	Amasya’ya 70 km, Merzifon’a 18 km, Osmancık’a 35 km
Öne Çıkanlar	Bedesten ve Saat Kulesi, Köprülü Mehmet Paşa Camii, Gümüşhacıköy Keşkeği, Saçüstü Çöreği, Alevi kültürü