Erzurum İspir İlçe Merkezi – Detaylı Rehber

Genel Bakış

Erzurum’un en fazla orman arazisine sahip ilçesi olan İspir, dünyanın en hızlı akan nehirlerinden Çoruh Nehri’nin doğduğu topraklardır .

Nerede?

İspir, Erzurum il merkezinin yaklaşık 143 kilometre kuzeyinde, Karadeniz Bölgesi sınırları içinde yer alır . İlçe sınırları:

• Kuzeyde: Rize (İkizdere ve Hemşin) ve Artvin (Yusufeli)

• Doğuda: Tortum

• Batıda: Pazaryolu

• Güneyde: Aziziye (Ilıca) ilçeleri ile çevrilidir .

• Yüzölçümü: 2.129-2.244 km² 

• Rakım: 1.197 metre 

• Posta kodu: 25900 

• Alan kodu: 0442

• Plaka kodu: 25

Ulaşım:

• Karayolu: Erzurum’dan İspir’e karayolu ile ulaşım sağlanır. Otobüs yolculuğu yaklaşık 3 saat sürmektedir . Erzurum merkezden ilçeye minibüs ve otobüs seferleri bulunmaktadır .

Nüfus

İspir’in nüfusu yıllar içinde azalma eğilimi göstermektedir. 2024 yılı verilerine göre ilçe nüfusu 14.765 kişidir . 101 mahallesi bulunan ilçede , merkez nüfusu 2018 verilerine göre 14.775 olarak kaydedilmiştir .

Tarihi

İspir’in tarihi, bölgeye M.Ö. 654-626 yıllarında yerleşen Saka Türkleri’nin Sper/Sasper boyuna kadar uzanır . İlçe ismini bu boydan almıştır .

Antik ve Orta Çağ Dönemi:
İspir ve çevresi, Urartular’a ait çivi yazılı belgelerde Kulka (Qulha) adıyla geçmektedir . Tarih boyunca Hurri, Urartu, Med, Pers, Roma, Bizans, Sasani, Emevi, Abbasi ve Gürcü Krallığı egemenliklerinde kalmıştır . 1048’de Selçuklu kuvvetlerince ele geçirilen İspir, Malazgirt Zaferi sonrasında Saltuklu Beyliği’nin hakimiyetine girmiş, 1514 Çaldıran Seferi sonrasında ise kesin olarak Osmanlı topraklarına katılmıştır .

Osmanlı ve Cumhuriyet Dönemi:
1515 yılında sancak olan İspir, uzun yıllar Erzurum eyaletine bağlı bir kaza merkezi olmuştur . 1916-1918 yılları arasında Rus işgalinde kalan ilçe, 25 Şubat 1918’de Kazım Karabekir komutasındaki birliklerce geri alınmıştır .

İspir’de Gezilecek Yerler

🏰 İspir Kalesi

Erzurum yolu üzerinde, şirin bir tepenin üzerinde kurulu olan kale, Saltuklular döneminde inşa edilmiştir . Bizans döneminde de kullanıldığı tahmin edilen kale, ilçenin en önemli tarihi simgesidir .

🕌 Tarihi Camiler

İspir, Selçuklu ve Saltuklu döneminden kalma birçok tarihi camiye ev sahipliği yapar:

• İspir Camii: Saltuklular döneminde inşa edilmiştir .

• Tuğrul Şah Camii: 1200-1225 yılları arasında Emir Atabey Erdem Şah tarafından Tuğrul Şah adına yaptırılmıştır .

• Melik Halil Gazi Camii: Selçuklu dönemine ait bir eserdir .

🏛️ Kadıoğlu Medresesi

Çarşı merkezinde yer alan medrese, Erzurum Müftüsü Kadızâde Mehmed Efendi tarafından 1725-1726 yıllarında yaptırılmıştır .

🏞️ İspir Yedigöller

Ovit Dağı ile Kaçkar Dağları arasında, yaklaşık 3200 metre yükseklikte bulunan bu doğa harikası, farklı boyutlardaki 11 adet volkanik gölden oluşur . Dağcıların ve doğa tutkunlarının sıklıkla uğradığı bu bölgeye yaz aylarında ziyaret edilebilir; ancak dağlık arazi nedeniyle arazi aracıyla ulaşım önerilir .

🏛️ Akkoyunlu Harabeleri ve Antik Yerleşimler

İlçede ayrıca Akkoyunlu Harabeleri, Numanpaşa Köyü Kalıntıları, Saltuklu Mezarları, Petekli Manastırı, Sandık Kalesi, Maden Kalesi ve Cankurtaran Kalesi gibi birçok ören yeri ve harabe bulunmaktadır .

🕊️ Ziyaret Makamları

İspir’de Çirkini Baba, Hacı Abbas, Delibaba, Kavaktepe gibi manevi ziyaret mekanları da yer almaktadır .

Coğrafya ve Doğal Yapı

İspir, iki ayrı havzadan oluşur: güneyi Yukarı Çoruh Havzası (Çörmeli), kuzeyi Orta Çoruh Havzası’dır . İlçe sınırlarında 2.400 ile 3.900 metre arasında yükseklikte çok sayıda dağ bulunur: Kaçkar (3.937 m), Dilek Dağı (3.549 m), Deve Dağı (3.363 m), Mescit Dağı (3.240 m) .

Başlıca Akarsu: Dünyanın en hızlı akan nehirlerinden biri olan Çoruh Nehri, Mescit Dağı’ndan doğar ve İspir’den geçer . Nehirden Çoruh Vadisi’nde rafting ve kano gibi su sporları yapılabilir .

Orman Varlığı: İspir, 76.865 hektar orman arazisi ile Erzurum’un en fazla ormanlık ilçesidir .

İklim

İspir’de ağırlıklı olarak karasal iklim ile Karadeniz iklimi arasında bir geçiş iklimi görülür . Erzurum’un diğer ilçelerine göre kışlar daha ılımandır ancak gece-gündüz ve mevsim sıcaklık farkları hayli fazladır . Yıllık ortalama yağış miktarı 410,3 mm’dir; ilçe merkezinde en düşük sıcaklık ortalaması Ocak’ta -4,6°C, en yüksek Ağustos’ta 20,1°C’dir .

Ekonomi

İspir ekonomisi tarım, hayvancılık ve ormancılığa dayalıdır:

• Tarım: İlçe, meyve ve sebze yetiştiriciliği açısından zengindir . Özellikle İspir Fasulyesi yurt genelinde meşhurdur . Dut ve dut mamulleri (pestil, kuru dut, pekmez, köme) önemli geçim kaynaklarındandır .

• Hayvancılık: Küçük ve büyükbaş hayvancılık yaygındır .

• Arıcılık ve Seracılık: Son yıllarda arıcılık ve seracılık ekonomide hatırı sayılır bir yer edinmiştir .

• Balıkçılık: İlçede birkaç yerde alabalık üretimi yapılmaktadır .

Kültür

İspir, Doğu Karadeniz ve Doğu Anadolu kültürlerinin kesişim noktasında yer alması nedeniyle zengin bir kültürel birikime sahiptir . Geleneksel halk oyunlarında horon ve bar birlikte oynanır; enstrüman olarak ağırlıklı olarak tulum kullanılır .

Konaklama

İspir’de konaklama seçenekleri sınırlıdır. Doğa ve tarih gezileri için günübirlik ziyaretler yapılabileceği gibi, Erzurum merkezde konaklama da tercih edilebilir. İlçede yerel misafirhaneler ve küçük pansiyonlar bulunabilir.

Özet Bilgiler