Bitlis Mutki İlçe Merkezi – Detaylı Rehber

Genel Bakış

 1.069 km²'lik yüzölçümüyle Bitlis'in en az nüfuslu ilçesi konumundaki Mutki, tarih boyunca Asurlar, Persler, Romalılar, Bizanslılar ve Osmanlılar gibi birçok medeniyete ev sahipliği yapmıştır . İlçenin adının Farsça "Motkan" kelimesinden geldiği ve "bakir toprak, kullanılmayan arazi" anlamına geldiği rivayet edilmektedir .

Nerede?

Mutki, Bitlis il merkezine yaklaşık 20 kilometre uzaklıkta, ilin güneybatısında konumlanmıştır . İlçe sınırları:

• Kuzeyinde: Bitlis merkez ilçe ve Güroymak

• Doğusunda: Bitlis merkez ilçe

• Güneyinde: Siirt'in Baykan ilçesi

• Batısında: Batman'ın Sason ilçesi ve Muş ili

Yüzölçümü: 1.069-1.234 km²
Rakım: 1.485-1.500 metre
Posta kodu: 13700
Alan kodu: 0434
Plaka kodu: 13

Ulaşım:

• Karayolu: Bitlis üzerinden ilçeye ulaşım sağlanabilir. En yakın havalimanı Muş Havalimanı'dır (yaklaşık 90 km).

• Toplu Taşıma: Bitlis ve çevre illerden ilçeye sınırlı minibüs seferleri bulunmaktadır.

• Özel Araç: Bitlis'ten yaklaşık 25-30 dakikalık bir yolculukla ulaşılabilir.

Tarihi

Mutki'nin tarihi, Urartular dönemine kadar uzanmaktadır . İlçe, tarih çağları boyunca sırasıyla Asurlar, Persler, İskender, Roma ve Bizans İmparatorluklarının egemenliğinde kalmıştır . Halife Ömer zamanında Müslüman Araplar tarafından fethedilen bölge, daha sonra birkaç defa Müslümanlar ile Bizanslılar arasında el değiştirmiştir .

• 1071 Malazgirt Zaferi: Anadolu'ya başlayan büyük Türk gücünün ilk durak yerlerinden biri olan Mutki, çeşitli Türk beyliklerinin (Akkoyunlu gibi) idaresi altına girmiştir .

• 1514 Çaldıran Zaferi: Yavuz Sultan Selim'in zaferinin ardından Mutki, Osmanlı Devleti topraklarına katılmıştır .

• Birinci Dünya Savaşı: Rus ve Ermeni işgaline uğrayan bölge, Mustafa Kemal Paşa'nın talimatları doğrultusunda verilen mücadele sonucunda 6 Nisan 1916 tarihinde işgalden kurtarılmıştır .

• 1938: Miritağ köyünde Hükûmet Konağı yapımına başlanmıştır .

• 1941: Hükûmet Konağı'nın tamamlanmasıyla birlikte bölge "Mutki" adıyla ilçe olarak anılmaya başlanmıştır .

Evliya Çelebi, Mutki'nin Bitlis Hanı'na bağlı bir aşiret olduğunu ve başında Ali Bey isminde bir bey bulunduğunu belirtir. Ali Bey'in devamlı olarak 700 tüfenkli askeri bulunduğu ve gerektiğinde 70.000 asker verebilecek güçte olduğu anlatılmaktadır . 1892 yılına ait Vilayet Salnamesi'ne göre Mutki'de 20 cami, 10 kilise ve manastır ile iki türbe bulunmaktaydı .

Nüfus

Mutki, Bitlis'in en az nüfuslu ilçesidir . 2020 yılı verilerine göre ilçenin toplam nüfusu 31.791 kişidir .

Kaynak: TÜİK – Wikiwand verileri 

Nüfusun büyük çoğunluğu kırsal kesimde yaşamaktadır. İlçeye bağlı 1 belde, 60 köy ve 11 mahalle bulunmaktadır . Nüfusun önemli bir kısmı geçimini tarım ve hayvancılıkla sağlamaktadır. Günümüzdeki idareciler Kaymakam Muhammed Serkan Şahin ve Belediye Başkanı Vahdettin Barlak'tır (AK Parti) .

Mutki'de Gezilecek Yerler

🏛️ Tarihi ve Kültürel Miras

• Zeydan Kalesi Kalıntıları: Meydan Bucağı, Zeydan köyünde bulunan tarihi kale kalıntıları, bölgenin savunma tarihine ışık tutar .

• Kelhok Kalesi: Kayaburun köyünde yer alan kale kalıntılarıdır .

• Deri Ezdinan ve Dölek Kaleleri: İlçe sınırları içindeki diğer tarihi kale kalıntılarıdır .

• Ak Manastır (İkizler Köyü): İlçeye 48 km mesafede bulunan bu manastır, XII. yüzyıldan XIX. yüzyılın sonlarına kadar bölgenin piskoposluk merkeziydi. İsyan ve harp yıllarında zarar gören manastır, 1911 yılında terk edilmiştir. Büyük bir bölümü günümüzde harabe halindedir .

• Geleneksel Taş Evler: Mutki ve çevresinde, geleneksel taş ve ahşap mimariyi yansıtan tarihi evler bulunmaktadır.